Brisida Bekteshi

Η Μεταμοντέρνα προσέγγιση έρχεται σε ριζική αντίθεση με το Μοντέρνο κίνημα. Αύτη η προσέγγιση προβλιματίζεται για τιν μορφή κα για την οργάνωση του δομημένου περιβάλλο. Έτσι στρέφεται προς νέες αωαζητήσεις συνολικής οριοθέτησης του δομημένου περιβάλλοντος και των πρακτικών μέσα απο τις οποίες δημιουργείται.
Η Μεταμοντέρνα προσέγγιση εκφράζει άμεσα ή έμμεσα μια απογοήτεθση για τον μέχρι τότε τρόπο αντιμετώπισης των χωρικών προβλημάτων. Αυτό το κίνημα έρχεται σε αντίθεση με τον Φονξιοναλισμό που αντιμετωπίζει το άτομο ως κάτοικο που ασχολείται με πόλλες δραστηριότητες. Ο Μεταμοντερνισμός αμφισβητεί τον ορθολογισμό και καταγγέλει το Μοντέρνο κίνημα ως κίνημα που ταλαιπώρησε το άτομο στο όνομα του ιδιωτικού και κρατικού καπιταλισμού.
Το Μεταμοντέρνο κίνημα αποτελείται απο πολυσύνθετο πλέγμα κατευθύνσεων και τάσεων πάνω στο οποίο εξελίζονται και οι αντιδράσεις προς το Μοντέρνο κίνημα. Οι γενικές αρχές του Μεταμοντέρνου αφοράνε την μορφή, οργάνωση και την πρακτική του σχεδιασμού. Σύμφωνα με όλο αυτό αναπτύζονται τέσσερεις άξονες προβλιματισμού :
1- Ρήξη της προυπάρχουσας σχέσης μορφή- λειτουργία.
Το Μεταμοντέρνο κίνημα αμφισβητεί ό’τι η μορφή ακολουθεί την λειτουργία, και ό’τι η συσχέτηση χώρος- κοινωνία αναπτ’υζεται στην βάση της διάρθρωσης μορφή- λειτουργία. Ο κύριως προβλιματισμός τώρα αφορα τον χώρο. Υπάρχει μια απορρυπτική στάση απέναντι στην υπαγόρευση των οργανωτικών και μορφολογικών επιλογών απο την λειτουργία. Η σχέση μορφή- λειτουργία θεωρείται ό’τι περιορίζει της ποιότητες του δομημένου χώρου στην χρηστική διάσταση. Για παράδειγμα η επανάχρηση των παλιών κτιρίων δείχνει πως η λειτουργία μπορεί να αλλάξει παρά την μορφή που θα έχει ο χώρος. Ο σχεδιασμός όμως δεν πάυει να ενδιαφέρεται και για την λειτουργικότητα. Στον Μεταμοντερνισμό τονίζεται η σημασιολογική διάσταση του χώρου και το νόημα της χωρικής μορφής. Όλες οι αναλύσεις, περιγραφές και θεωρητικές συζητήσεις οδηγούνται απο γλωσσολογικές μελέτες που διαμορφώνουν έτσι τον σύγχρονο λόγο για το δομημένο περιβάλλον. Οπότε όλη η θεωριτηκή συζήτηση προσπαθεί την μορφή να την συνδέσει με το νοηματικό της περιεχόμενο. Απο όλα αυτά θα γίνει μια προδιαγραγή του θεωριτικού πλαίσιου για την ανάπτυξη των πρακτικών παρέμβασης στο χώρο. Οι Μεταμοντέρνες σχεδιαστικές προτάσεις επηρεάζονται απο την βαρύτητα που αποκτά η μορφή.
2- Ο ρόλος της ιστορίας στην διαμόρφωση του θεωρητικού λόγου για τον χώρο χαρακτιρίζεται απο δυο γνωρίσματα. Έχουμε την θεώρηση της ιστορίας που κάνει μια επιστημονική αντιμετώπιση της ως γνώση, και άπο την άλλη γίνεται μια χρήση της ιστορίας ως πως ενσωματόνεται στα θεωρητικά επιχειρήματα και με ποιό σκοπό.
Γενικά παλιά η χρήση της ιστορίας γινόταν για την διατύπωση των επιχειρημάτων με καταγραφικό τρόπο.
Οπότε η Μεταμοντέρνα θεωρητική συζήτηση για τον χώρο καταγγέλει την άρνηση του Μοντέρνο κινήματος για να αναγνωρίσει την αξία της ιστορίας στα μορφολογικά ζητήματα, και αντίθετα με το μοντέρνο επαναπροσδιορίζει την ιστορικότητα του δομημένου περιβάλλοντος. Στο μεταμοντέρνο υπάρχει μια στροφή προς τον παρελθόν που δεν προσανατολίζεται σε μια συγκεκριμένη περίοδο αλλά προσανατολίζεται στην ιδιομορφία και τοπικότητα, χρίς να γίνεται οποσδήποτε καμία μεταφορά του παρελθόντος στο μέλλον. Εδώ η ιστορία χρησιμοποιήται με σκοπό την εξασφάλιση των χωρικών μορφών που θα εγγράφουν την ιστορικότητα. Οι τοπικές μορφές του παρελθόν είναι φορτισμένες με νοήματα και παρουσιάζουν μια δοκιμή στάση απέναντι στον σχεδιασμό των χωρικών μορφών. Οπότε η πόλη και η ιστορία παρέχουν τα θέματα και την έμπνευση για τις σχεδιαστικές δραστηριότητες.
3- Ο αστικός χώρος στην Μεταμοντέρνα προσέγγιση είναι επίκεντρο του ενδιαφέροντος στο βαθμό που συνιστά τοω φορέα του νοήματος του οργανομένου και κτισμένου χώρου. Θεμελειώδες θεωρείται η μορφολογική και ιστορική συνέχεια του αστικού χώρου. Ο χώρος αντιμετωπίζεται ως ένα σύνολο ενιαίο οπού τα κτίρια και η ελεύθερη χώροι εξαρτιούνται ο ένας απο τον άλλον. Οπότε έτσι αποφύγεται η παραμέλιση της κλίμακας του άμεσου βιωμένου χώρου και δεν δημιουργούνται νεκρή χώροι. Όλη η πόλη στο μεταμοντέρνο πρέπει να συμπεριφέρεται ως ένα ολόκληρο ζωντανό οργανισμό. Οι μορφολογικές επιλογές γίνονται σαφές όταν υπάρχουν καλές σχέσεις μεταξύ του αστικού χώρου και της κοινωνικότητας.
4- Ο αστικός ιστος εκφράζει την υλικότητα του αστικού χώρου. Η αστικότηατ στο μεταμοντέρνο αφορά καθαρά τον προβλιματισμό για τον χώρο, για να διατυπωθεί μια άρθρωση του κοινωνικού στοιχείου με το χωρικό στοιχείο. Στην αστικότητα πολλές φορές αναζητιέται η χαμένη ισορροπία της καθημερινής ζωής μέσα στον χώρο. Οι αναζητήσεις στον αστικό χώρο γίνονται σύμφωνα με το τι και αν ξέρουμε να φτιάχνουμε ή και να ζούμε στην πόλη. Η συμπληρωματικότητα του φτιάχνουμε και ζούμε δείχνει ό’τι υπάρχει ενδιαφέρον στην διαδικασία για το πως βιώνεται το περιβάλλον. Πάλι και σε αυτό το θέμα το Μεταμοντέρνο κίνημα έρχεται εναντίον του Μοντέρνου κινήματος για τον τρόπο με το οποίο αυτό το κίνημα αντιμεωπίζει τον αστικό χώρο. Η πόλη αντιμετωπίζεται ως προιόν του πολιτισμού, και γίνεται μια προσπάθεια να αναζητούνται τα διάφορα στοιχεία που καθιστούν τον αστικό ιστό.
Στην Μεταμοντέρνα προσέγγιση ο χώρος γεννιέται και απο την άρνηση του τόπου και δημιουργείται έτσι ένα υπόβαθρο για την ανάπτυξη του συγχρόνου θεωρητικού προβλιματισμού για το δομημένο περιβάλλον. Ο χώρος αντιλαμβάνεται ως μια οντότητα με ομογένεια ππου βασίζεται σε κανόνες και σε αξιώματα. Ταυτόχρονα συνεχίζεται και η παράδοση του δανεισμού γνώσεων. Η σημειωματική και η γλωσσολογία αποτελούν την βάση για την διατύπωση των σχεδιαστικών προτάσεων. Σημασία έχει να γίνεται μια συγκρότηση ενός αυτόνομου επιστημονικού πεδίου με αντικείμενο τον κτισμένο και οργανωμένο χώρο. Αυτή η θεωρητική συζήτηση στο Μεταμοντέρνο για το δομημένο περιβάλλον προσπαθεί και αναλαμβάνει να χειριστεί τα θέματα παραγωγής του περιβάλλοντος και την κατανάλωση του. Για αυτό υπάρχουν τρεις θεωρητικές κατευθύνσεις :
Η πρώτη θεωρητική κατεύθυνση στρέφεται στο σημασιολογικό περιχόμενο των χωρικών μορφών. Η δεύτερη κατεύθυνση αφορά τις προσεγγίσεις που ασχολούνται με την ανάλυση και την μορφολογική περιγραφη των χωρικών μορφών. Και τέλος η τρίτη θεωρητική κατεύθυνση ενδιαφέρεται για την άρθρωση της μορφής με το νόημα που συνεπάγεται με μια συνολική προσέγγιση.
Όλες αυτές οι προσεγγίσεις αντιμετωπίζουν το σχεδιασμό ως συβδιασμό ενοτήτων για να παράγεται μια χωρική οργάνωση και μορφή. Και ο σχεδιαστής παίζει μεγάλο ρόλο σε όλο αυτό. Ο σχεδιαστής μεταφράζει τις ατομικές και τις κοινωνικές απαιτήσεις και ανάγκες σε χώρο. Αυτό γίνεται με την κωδικοποίηση των ανάγκων και χρήσεων και χωρικών μορφών. Οπότε ο σχεδιαστής κάτα την διάρκεια του σχεδιασμού πρέπει να έχει στο μυαλό του ένα ολόκληρο σύνολο παραδειγματικών σχέσεων. Υπάρχει και ένα είδος παραλλελλισμού μεταξύ την σχεδιαστική μέθοδο και την επιστημονική μέθοδο. Όλες οι ερμηνείες που εξελίζονται στον σχεδιασμό στρέφονται προς το γλωσσικό φαινόμαινο που προσφέρει η γλωσσολογία. Το Μεταμοντέρνο κίνημα θεωρεί την αναλογία, την μεταφορά και την μετωνυμία ως κώδικα για τους τρόπους γέννησης ,μορφών που υποστηρίζουν χωρίς να τις αξιοποιηθούν έυκολα τις μεθοδολογικές προτάσεις. Έτσι για τον σχεδιασμό προτείνεται μια πλήρη ενημέρωση του κοινού για το δομημένο περιβάλλον και γίνεται μια πλήρης προσπάθεια για να υπάρξη μια συμμετοχη του κοινού στο δομημένο περιβάλλον. Με αυτό τον τρόπο γίνεται και η μεγαλύτερη συγκέντρωση των πληροφορίων και εμπλουτίζεται η ‘ γλώσσα’ των χωρικών μορφών.