Τσιτουρίδου Ροδή

2.Η ΣΥΜΜΕΤΟΧΙΚΗ ΠΡΟΣΕΓΓΙΣΗ ΣΤΟΝ ΑΣΤΙΚΟ ΣΧΕΔΙΑΣΜΟ



Η συμμετοχική προσέγγιση απορρίπτει τις βασικές αρχές προβληματισμού των προσεγγίσεων της δεκαετίας του ΄60, υποστηρίζοντας οτι ο κάθε παρέμβαση στο χώρο της πόλης έχει πολιτικό χαρακτήρα. Οι προτάσεις της συμμετοχικής προσέγγισης χαρακτηρίζονται από το άνοιγμα της σχεδιαστικής διαδικασίας σε "μη ειδικούς".
Η διαφάνεια της σχεδιαστικής διαδικασίας δεν αναζητείται πλεόν στην καθαρότητα των μαθηματικών συναρτήσεων αλλά στη σαφήνεια των επιχειρημάτων.
Η συμμετοχή του κινού στις σχεδιαστικές αποφάσεις καταλαμβάνει κεντρική θέση στον προβληματισμό για τον σχεδιασμό του χώρου και ως εκ τούτου ο ρόλος του σχεδιαστή επιστήμονα προσανατολίζεται κυρίως σε ένα ρόλο συντονιστικό μεταξύ αντιπαραθετιμένων απόψεων για την οργάνωση του χώρου.
Η διαφοροποίηση της σχέσης σχεδιαστή-χρήστη απορρέει από τις συνέπειες και τις αντιδράσεις-κινητοποιήσεις στις δίαφορες εφαρμογές προγενέστερων πολιτικών και πρακικών οργάνωσης αστικού χώρου. Οι περιοχές αυθαιρέτων στις περιφέρειες των πόλεων, η αρχιτεκτονική χωρις αρχιτέκτονες, κερδοσκοπία κ.τ.λ. απο την μια και η αναξιοπιστια του κράτους από την άλλη, έφεραν τον πολίτη στο προσκήνιο, είτε σαν μοναδικό φορέα διαμόρφωσης του περιβάλλοντος του, είτε σαν ικανό να συμμετέχει με τη βοήθεια πάντα των ειδικών, στις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.
Οι σύγχρονες θεσμοθετημένες συμμετοχικές δυνατότητες και το ζήτημα του συμμετοχικού σχεδιασμού οριοθετείται με πολλούς και διαφορετικούς τρόπους.
Το θεμελιώδες ιδεολογικό πλαίσιο μέσα στο οποίο αναπτύχθηκαν όλες οι συμμετοχικές δραστηριότητες είναι οτι οι πολίτες είναι σε θέση να αποφασίζουν για ζητήματα που αφορούν το περιβάλλον τους, ακόμη κ αν δεν διαθέτουν συστηματική εκπαίδευση ή επαγγελματική εμπειρία.
Από αυτή την παραδοχή απορρέουν εξι βασικές αρχές, που ρυθμίζουν τη σχεδιαστική διαδικασία. Αρχικά, δεν υπάρχει "βέλτιστη λύση" σε ένα σχεδιαστικό πρόβλημα, διότι οι αποφάσεις είναι πάντοτε εξαρτημένες από τις αξίες που υιοθετεί αυτός που αποφασίζει. Επιπλέον, η σχεδιατική διαδικασία πρεπει να 'εχει τα χαρακτηριστικά της διαφάνειας και να έχει μια συνεχή ροή διατύπωσης επιχειρημάτων και κατα συνέχεια επιλογών και δράσεων. Επίσης, οι σχεδιαστικές προτάσεις χρακτηρίζονατι μόνο σαν καλές ή κακές και όχι σαν σωστές ή λανθασμένες, γιατί οι αποφάσεις των "ειδικών" δεν είναι κατ΄ανάγκη καλύτερες απο των υπολοίπων. Ακόμα, η σχεδιαστική διαδικασία επιδέχεται συνεχείς παλλινδρομήσεις και επαναπροσδιορισμούς και δεν θεωρείται ότι ολοκληρώνεται οριστικά με τη σχεδιαστική πρόταση , τέλος πρέπει να γίνεται με τέτοιο τρόπο ώστε να εξασφαλίζεται η απλότητα και η ευκολία εφαρμογής της.
Οι βασικές αρχές που ρυθμίζουν την οργάνωση και τη μορφή του αστικού χώρου εινα τρεις.
Πρώτον, η άρνηση της συνεχούς επανάληψεις τυποποιημένων μονάδων που σχεδιάζονται από αρχιτέκτονες χωρίς καμία πληροφορία για τους κατοίκους που πρόκειται να στεγαστούν σε αυτές.
Δεύτερον η εξασφάλιση μιας άλλης ποιότητας του ατικού χώρου, που είναι η "οργανικότητα".
Τρίτων, η εισαγωγή ενός νέου σχήματος στη διαδικασία εφαρμογής της σχεδιαστικής πρότασης που αφορά τις αρμοδιότητες του κατασκευαστη και του μελετητή, και οι οποίες βρίσκονται σε διαρκή διαδοχή σε όλη την πορεία του έργου.
Η σημασία της συμμετοχής του κοινού στις αποφάσεις που το αφορούν γίνονται αντικείμεν διερεύνησης νέσα απο την κοινωνιολογία και της πολιτικές επιστήμες. Και οι δύο προβάλλουν επιχειρήματα που στηρίζουν τις συμμετοχικές διαδικασίες.
Η διερεύνηση της φύσης του σχεδιαστικού προβλήματος ξεκινά από την παραδοχή ότι η σχεδιαστική πρακτική συνιστά μια κοινωνική δραστηριότητα και δεν μπορεί να περιγράφεται μόνο απο θεωρητικά σχήματα, μεθοδεύσεις και τεχνικές θετικών επιστημών.
Ο ορθολογικός χαρακτήρας μιας σχεδιαστικής δραστηριότητας απορρέει από την επιλογή μιας κοινά αποδεκτής μορφικής γλώσσας και γι αυτό για την ανάπτυξη των συμμετοχικών δραστηριοτήτων αποτελεί προυπόθεση η δημιουργία μιας γλώσσας η οποία θα είναι κατανοητή απο όλους τους συμμετέχοντες.
Ετσι λοιπόν, για τη συμμετοχική προσεγγισή στο σχεδιασμό, τρείς κατηγορίες ζητημάτων απορρέουν. Αρχικά η επικοινωνία αυτή καθ΄αυτή, έπειτα η τεχνικές μέσα απο τις οποίες η συλλογή πληροφορίας να προέρχεται απο την πλευρά των πολιτών και τέλος, η αξιοποίηση των αποτελεσμάτων της διερεύνησης των απαιτήσεων του κοινού.