Βλάχου Έλλη-Αντωνία

(Υπο)θέσεις για τον Παραμετρικό Σχεδιασμό

Τόσο το κείμενο του Τερζίδη ‘’Expressive form: A conceptual approach to computational design’’ όσο και το κείμενο του P.Schumacher ‘’The Parametricist Epoch: Let The Style Wars Begin’’, εκφράζουν δύο πτυχές της ίδιας αρχιτεκτονικής προβληματικής , που αφορά την αναζήτηση μιας σύγχρονης εκφραστικής μορφής αρχιτεκτονικής μορφής και ενός αρχιτεκτονικού στυλ, που ανταποκρίνεται στις απαιτήσεις του 21^ου αιώνα, αξιοποιώντας τις δυνατότητες των ψηφιακών εργαλείων αναζήτησης φόρμας.

Στο κείμενο του Τερζίδη, επιχειρείται να οριστεί κατά κάποιον τρόπο η έννοια της εκφραστικής μορφής ως ένα σύνολο εσωτερικών, υπαρξιακών ‘’ποιοτήτων’’ ταυτότητας και χαρακτήρα. Σε αντίθεση με την έννοια της δυναμικής μορφής, που εκφράζεται κυρίως με την δράση και την κίνηση, η εκφραστική μορφή δίνει έμφαση στην ένταση, την αγωνία και το ‘’ μεγαλείο’’ της στιγμής λίγο πριν τη δράση.* Συνδεδεμένη άρρηκτα, λοιπόν, με την έννοια της ανείπωτης, υποσυνείδητης αξίας, η εκφραστική μορφή δίνει σημασία όχι μόνο στις σαφείς και καθορισμένες έννοιες, αλλά και σε νοήματα που δεν εκφράζονται με λέξεις, δεδομένου ότι ακολουθούν αρχές που βρίσκονται έξω από προηγούμενη κατανόηση. Άλλωστε οι σχεδιαστές, ανέκαθεν, απέφευγαν τα λεκτικά μέσα έκφρασης και επικοινωνίας, καθώς η κυριολεκτική τους διάσταση αφήνει μικρά περιθώρια για ερμηνεία των δημιουργικών ιδεών. Κατά συνέπεια, και η έννοια της φόρμας (μορφής), όταν γίνεται μόνιμα αντιληπτή ως ένα σύνολο υλικοτήτων, έχει ως αποτέλεσμα τον περιορισμό της σχεδιαστικής φαντασίας.

Πρωταγωνιστικό ρόλο, στην παραδοσιακή αυτή προβληματική του χώρου, διαδραματίζουν τα σύγχρονα ψηφιακά εργαλεία σχεδιασμού που αναδιαμορφώνουν τις χωρικές και χρονικές σχέσεις. Ωστόσο, δύο είναι οι κυρίαρχες προσεγγίσεις με βάση τις οποίες γίνονται κατανοητά αυτά τα προγράμματα. Η πρώτη τα αντιλαμβάνεται μόνο ως μέσα αναπαράστασης των αρχιτεκτονικών ιδεών, καθώς πιστεύει στην υπέροχή του ανθρώπου έναντι της μηχανής, προτείνοντας έτσι την επανεκτίμηση παλιών θεωριών-πρακτικών και την αναζήτηση επαναλαμβανόμενων θεμάτων. Αντίθετα η δεύτερη, χτίζει ένα καινούριο θεωρητικό πλαίσιο, απαραίτητο για την αξιολόγηση των ψηφιακών εργαλείων. Καθώς το εργαλείο δεν είναι κάτι το αθώο, αφού εκφράζει τις ιδέες κάθε εποχής, έτσι και τα ψηφιακά εργαλεία δεν χρησιμεύουν πλέον μόνο για αναπαράσταση αλλά και για την αναζήτηση μορφής (form finding).

Έτσι ερχόμαστε στο περιεχόμενο του δεύτερου κειμένου, που αφορά το παραμετρικό στυλ. Η εισαγωγή της ,έννοιας της παραμέτρου ως συνθήκης σκέψης, αποτελεί καθοριστική τομή στον τομέα του αρχιτεκτονικού σχεδιασμού.

Το δεύτερο κείμενο, λοιπόν, ασχολείται με την επικράτηση της παραμετρικής μορφής ως κύριας μορφής αρχιτεκτονικού στυλ. Το στυλ βέβαια δεν θα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη αποκλειστικά ως μια λέξη συνώνυμη της μόδας που αφορά την εμφάνιση ( παρόλο που η εμφάνιση έχει μεγάλη σημασία στην αρχιτεκτονική), αλλά κυρίως ως μια δήλωση των ενοτήτων και των διαφορών ανάμεσα στις αρχιτεκτονικές εποχές. Δηλαδή ως μια μορφή ιστορικής συνείδησης που συμβαδίζει με την επιστημονική έρευνα και εξέλιξη.

Ο ‘’παραμετρισμός’’ λοιπόν, μπορεί να αποτελέσει αξιόπιστη και βιώσιμη απάντηση στην κρίση του μοντερνισμού, που είχε ως αποτέλεσμα 25 χρόνια στυλιστικής αναζήτησης και πολυφωνίας. Βέβαια, η διαμόρφωση ενός ενοποιημένου παγκόσμιου αρχιτεκτονικού στυλ δεν πρέπει να σημαίνει ομογενοποίηση ή μονοτονία, αλλά συνέπεια όσον αφορά τις αρχές και τις αξίες αυτής της ενιαίας βέλτιστης πρακτικής.

Ο ‘’παραμετρισμός’’ ως κίνημα, αντιλαμβάνεται τα αρχιτεκτονικά στοιχεία και τα συγκροτήματα ως παραμετρικά, με αποτέλεσμα την απεξάρτηση της αρχιτεκτονικής από τις ιδανικές, άκαμπτες γεωμετρικά φιγούρες και την εισαγωγή νέων γεωμετρικών, οργανικών οντοτήτων, δυναμικών συστημάτων και σχέσεων αλληλεξάρτησης. Ωστόσο, ο λειτουργικός ορισμός του ‘’παραμετρισμού’’ οφείλει να διατυπώσει τις γενικές οδηγίες που θα καθοδηγήσουν την δημιουργική διαδικασία σύμφωνα με τις φιλοδοξίες του στυλ, που αφορά την θέσπιση κανόνων και αρχών για την επεξεργασία και αξιολόγηση της διαδικασίας σχεδιασμού. Οι αρχές αυτές πρέπει να τηρηθούν με συνέπεια, προκειμένου να μην υπάρξουν ασυνέχειες, εξαιτίας της ανάμειξης διαφορετικών συστημάτων, δηλαδή παραμετρικού σχεδιασμού με μη.

Με άλλα λόγια, ο παραμετρικός σχεδιασμός έρχεται να δώσει λύση στην κρίση του μοντερνισμού, και να αντικαταστήσει ως στυλ τις παραλλαγές του μοντέρνου (είτε πρόκειται για την μινιμαλιστική, είτε πρόκειται για την ρεαλιστική). Σε αντίθεση με το μοντέρνο που αποσκοπεί στην ‘’εύρεση της αλήθειας ’’, ο παραμετρικός σχεδιασμός δέχεται την ύπαρξη πολλών διαφορετικών ‘’αληθειών’’, και καταγράφει μία από αυτές μέσα από κλειδώματα παραμετρικών σχέσεων. Ο ‘’παραμετρισμός’’ διεκδικεί καθολική ισχύ, με αποτέλεσμα ο πόλεμος των στυλ να έχει ήδη αρχίσει.

ΒΛΑΧΟΥ ΕΛΛΗ ΑΝΤΩΝΙΑ 13/11/11