Πέτσιου Χριστίνα

Νέες μορφές, νέα στυλ

Λαμβάνοντας υπόψη τις απόψεις των δύο προς σύγκριση κειμένων παρατη­ρείται ότι διαπραγματεύονται θεωρήσεις και πρακτικές που απασχολούν όλο και πε­ρισσότερο τα τελευταία χρόνια το κοινωνικό σύνολο και ακόμα περισσότερο τον αρχι­τεκτονικό κύκλο. Από τη μια η λογική των παραμέτρων που κυριαρχεί σε όλα τα φαι­νόμενα της ζωής και στην αρχιτεκτονική και αποτελεί ένα νέο καθεστώς θεώρησης του κόσμου που επηρεάζει την καθημερινότητα των ανθρώπων. Από την άλλη η εκ­φραστικότητα μέσα από καινούριες μορφές και νέα σχήματα που δύσκολα θα φαντα­ζόταν ο ανθρώπινος νους.

Αυτό που διαπιστώνει κανείς διαβάζοντας τα δύο κείμενα είναι ότι μετά την ανάπτυξη και την ευρεία χρήση των υπολογιστικών συστημάτων και τεχνολογιών έχει επηρεαστεί η δημιουργικότητα και η φαντασία στην αρχιτεκτονική αντίληψη και σύν­θεση. Τα παραπάνω προκύπτουν από το γεγονός ότι στο απόσπασμα του βιβλίου του “Expressive Form-A conceptual approach to computational design”, ο Κώστας Τερζίδης διαπραγματεύεται τη σπουδαιότητα της εκφραστικότητας μέσω νέων μορ­φών που προκύπτουν από νέες μεθόδους με τη χρήση υπολογιστών και από αλγο­ριθμικές παραστάσεις. Ενώ, στην παρουσίαση του “The Parametricist Epoch:Let the Style Wars Begin”, ο Patrick Schumacher προτείνει την υιοθέτηση ενός ενιαίου στυλ και μας εισάγει στην έννοια του παραμετρισμού. Το σίγουρο και για τις δύο οπτικές είναι ότι διαπραγματεύονται νέες ιδέες και πρακτικές που χρήζουν κριτικής, επεξερ­γασίας και έρευνας.

Κάθε αρχιτέκτονας, κάθε σχεδιαστής, αλλά και οποιοσδήποτε άνθρωπος χρησιμοποιεί το σκίτσο και την επεξεργασία των μορφών ως μέσο έκφρασης για να παρουσιάσει τον χαρακτήρα και την ταυτότητα του. Η εκφραστικότητα είναι αυτή που δίνει νόημα στο σιωπηρό, σε αυτά που δεν μπορούν να ειπωθούν, σε αυτά που είναι δύσκολο να κατανοηθούν και με αυτόν τον τρόπο οδηγεί σε νέους τρόπους επικοι­νωνίας, καθώς η έκφραση μεταφέρει πολύ πιο εύκολα τα μηνύματα από ότι ο προ­φορικός λόγος. Η ανάγκη των σχεδιαστών να δώσουν δυναμικότητα -που όπως δι­ευκ­ρινίζει στην αρχή του κειμένου του ο συγγραφέας είναι διαφορετική από την εκ­φραστικότητα- στις μορφές τους, δηλαδή κίνηση και εισαγωγή της τέταρτης διάστα­σης, του χρόνου, οδήγησε στην αναζήτηση νέων μεθόδων και τεχνικών δημιουργίας μορφών.

Η ανάγκη αυτή θα μπορούσε να ικανοποιηθεί είτε με την επανεξέταση και τον εκσυγχρονισμό παλαιότερων προσεγγίσεων είτε με την αναζήτηση πρωτοφανών μη­χανισμών. Μα είναι δυνατόν παλιές θεωρήσεις να ικανοποιήσουν καινούριες ανά­γκες; Πως μπορούν να ικανοποιήσουν την ανάγκη της μοναδικότητας που υπάρχει στην εποχή μας; Μπορεί να απλοποιηθεί η πολυπλοκότητα όντας προσκολλημένοι σε αναχρονιστικούς περιορισμούς; Σε αυτές τις ερωτήσεις έρχονται να δώσουν απαντήσεις τα νέα υπολογιστικά εργαλεία και αλγοριθμική αρχιτεκτονική, η οποία έχει την ικανότητα να παράγει απρόσμενες μορφές.

Αλγοριθμική ή τεχνητή αρχιτεκτονική θεωρείται ένας συνδυασμός αρχιτεκτονι­κού σχεδιασμού και τεχνητής νοημοσύνης. Όμως κανένας δεν μπορεί να εγγυηθεί ότι η τεχνητή δε θα υποβαθμίσει την ανθρώπινη νοημοσύνη και αρχιτεκτονική. Υπάρχει η πιθανότητα η αλγοριθμική αρχιτεκτονική να είναι πηγή έμπνευσης καθώς δημιουρ­γεί μορφές που δεν μπορεί να φανταστεί ο άνθρωπος και να αποτελεί μια πολύ καλή απομίμηση της πραγματικότητας, όμως υπάρχει και το ενδεχόμενο της άκριτης χρή­σης των προγραμμάτων χωρίς να αναπτύσσονται η δημιουργικότητα και η φαντασία και οι σχεδιαστές και αρχιτέκτονες να μετατρέπονται σε προγραμματιστές. Γι’ αυτό το λόγο πρέπει μεν να υπάρχει η κατάλληλη κατάρτιση στους νέους τρόπους σχεδια­σμού και παρουσίασης μιας ιδέας, αλλά αυτή να έχει πρώτα επεξεργαστεί-όσο πε­ρίπλοκη και αν είναι η γεωμετρία της- από το χέρι και το μυαλό του σχεδιαστή πριν εισαχθούν τα δεδομένα της για επαναδιαπραγμάτευση στο υπολογιστικό σύστημα. Επομένως, η εκφραστικότητα και η δυναμικότητα των μορφών μπορεί να επιτευχθεί πλέον και μέσω προγραμμάτων εφόσον αυτές δεν αντικαθίστανται από την απλή πληκτρολόγηση αλγορίθμων και εντολών.

Φυσικό θεωρείται το γεγονός η αναζήτηση νέων μορφών να οδηγήσει και στην αναζήτηση ενός ενιαίου στυλ που θα περιλαμβάνει τα καινούρια πρότυπα που προτείνει η αλγοριθμική αρχιτεκτονική. Θεωρώντας ότι ο αλγόριθμος είναι μια διαδι­κασία επεξεργασίας παραμέτρων και δεδομένων θα μπορούσε κανείς να συγκρίνει την αλγοριθμική αρχιτεκτονική, που διαπραγματεύεται ο Κ. Τερζίδης, με τον παρα­μετρισμό, το νέο στυλ αρχιτεκτονικής που προτείνει ο P. Schumacher, διακεκριμένος αρχιτέκτονας και στενός συνεργάτης της Zaha Hadid, «βασίλισσα» των παραμετρι­κών σχημάτων και μορφών.

Ο P. Schumacher θεωρεί την κατηγοριοποίηση της αρχιτεκτονικής σε στυλ σημαντική και αναζητά το καθολικό στυλ που θα χαρακτηρίζει την εποχή, όλες τις σύγχρονες τεχνικές σχεδιασμού και θα πληροί όλα τα απαραίτητα χαρακτηριστικά, που αφορούν και προβληματίζουν το κοινωνικό σύνολο, καθώς ο παραμετρισμός δεν αφορά μόνο στους αρχιτέκτονες. Ο παραμετρισμός, σύμφωνα με τον αρθρογράφο θεωρείται η λύση στην κρίση του μοντερνισμού και στη παρατεταμένη μετάβαση με­ταξύ μεταμοντέρνου και αποδόμησης. Αυτό που υπόσχεται και επιβάλλει το νέο στυλ είναι ότι τα επιμέρους εποχικά στυλ, αυτό που αποκαλούμε μόδα, θα εξαφανιστούν και θα ενοποιηθούν κάτω από την έννοια του παραμετρισμού και θα ακολουθούν τους ίδιους κανόνες και θα υπακούν στις ίδιες αρχές. Τα αρχιτεκτονικά στυλ κατανο­ούνται καλύτερα αν αντιμετωπιστούν ως θεωρητικά προγράμματα σχεδιασμού που επιδιώκουν την εξέλιξη της αρχιτεκτονικής. Όπως η αλγοριθμική αρχιτεκτονική έτσι και ο παραμετρισμός απαιτούν ανάλυση και κριτική για να εφαρμοστούν άρτια χωρίς οι μορφές και οι ιδέες να οδηγούν σε ομοιογένεια και μονοτονία.

Στην καθημερινότητα οι άνθρωποι σκέφτονται και συνδυάζουν διάφορες πα­ραμέτρους για να οργανώσουν τη ζωή τους, έτσι και στην αρχιτεκτονική ο παραμε- τρισμός ως νέο και φιλόδοξο στυλ επιδιώκει την εξέλιξη των μορφών αλλά και την κατανόησης της λειτουργίας των αρχιτεκτονικών στοιχείων. Τα συστατικά αυτά στοιχεία πρέπει να είναι παραμετρικά εύπλαστα και δυναμικά και να ακολουθούν τα taboo και τα δόγματα του παραμετρισμού. Με τον ίδιο τρόπο πρέπει να συνδυάζονται και οι έννοιες εκφραστικότητα και δυναμικότητα υπό τις αρχές της αλγοριθμικής αρχιτεκτονικής.

Ο παραμετρισμός σα στυλ αναφέρθηκε για πρώτη φορά στην 11^η Μπιενάλε Αρχιτεκτονικής της Βενετίας και στοχεύει σε νέα αντιμετώπιση της αρχιτεκτονικής σύνθεσης μέσα από περίπλοκες μορφές και σχήματα.

Ένα γενικό συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η αρχιτεκτονική αναπτύσσεται και μεταλλάσσεται συνεχώς, καθώς οι συνήθειες και οι ανάγκες των ανθρώπων αλλάζουν. Οι δύο έννοιες που παρουσιάστηκαν συνοπτικά βρίσκουν κοινό τόπο στο στόχο τους να εξελίξουν την αρχιτεκτονική. Εμφανίστηκαν πολύ φιλόδοξες και καινοτόμες, αλλά χρειάζονται πρακτική αντιμετώπιση. Η διαφορετική προσέγγιση που παρατηρείται ανάμεσα στα δύο κείμενα είναι ότι ο Τερζίδης δέχεται και διαφορετικές απόψεις και φροντίζει να παρουσιάσει και τις δύο πλευρές της αλγοριθμικής αρχιτεκτονικής, ενώ ο Schumacher δε δέχεται διαφορετική άποψη και θεωρεί τον παραμετρισμό το στυλ που μπορεί να ενώσει και να περιλάβει όλα τα προηγούμενα. Όμως πριν εφαρμοστούν όλες αυτές οι θεωρήσεις καθολικά θα πρέπει να εξεταστούν και να κριθούν.

Πέτσιου Χριστίνα