Αλίκη Βαϊνά

_παραμετρικός σχεδιασμός.

Η νέα εποχή που διανύουμε έρχεται να αμφισβητήσει το παλαιό σύστημα αξιών- σύμφωνα με το οποίο, ο άνθρωπος αναζητούσε το ιδανικό,την αλήθεια...Πλέον ζούμε σε μία πρωτοεμφανιζόμενη πολυμορφία, γιορτάζοντας το δικαίωμα στη διαφορετικότητα και την υποκειμενικότητα. Σε αυτή την αλλαγή πλεύσης καθοριστικό ρόλο παίζει η ψηφιακή τεχνολογία και οι απελευθερωτικές δυνατότητες που προσφέρουν η αυτοματοποίηση και οι αλγόριθμοι. Ένα νέο αρχιτεκτονικό ιδίωμα γεννιέται μέσα από αυτή τη νέα ιδεολογία: ο ''παραμετρισμός'' διεκδικεί τη θέση ενός νέου παγκόσμιου στύλ.
Μιά προσέγγιση της έννοιας του παραμετρισμού και του αλγοριθμικού σχεδιασμού επιχειρούν οι Κ.Τερζίδης στο έργο του ''Expressive Form'' και ο Patrick Schumacher στο άρθρο του ''The Parametricist Epoch'' μέσω της αρχιτεκτονικής προβληματικής που θέτουν.
Ο Κ.Τερζίδης επιχειρεί να μας εισαγάγει στην εξευρεύνηση-αναζήτηση της αρχιτεκτονικής μορφής, διασαφηνίζοντας λέξεις-κλειδιά όπως η ''εκφραστικότητα'' και η ''σιωπηρή'' προσέγγιση.Το '' εκφραστικό'', που σχετίζεται με την ταυτότητα και τον χαρακτήρα, αποκαλύπτει μία τάση, αλλά την αφήνει να εννοηθεί μέσα από σιωπηρές συμπεριφορές, χωρίς βερμπαλισμούς. Με το ''εκφραστικό'' μπορεί κανείς να επικοινωνήσει έννοιες που δε δύναται να περιγραφούν με λόγια. Ομοίως, η μορφή αποδεσμεύεται από την υλική της υπόσταση και παροτρύνει το δημιουργό σε μία διαισθητική, παρά αντιληπτική, προσέγγισή της. Σε αυτή την εξερεύνηση της μορφής παίζουν κυρίαρχο ρόλο σήμερα οι ψηφιακές τεχνολογίες. Ο Κ.Τερζίδης παραθέτει δύο διαφορετικούς τρόπους θέασης των νέων ψηφιακών δυνατοτήτων. Ο πρώτος, επιζητώντας την ιστορική συνέχεια, προσεγγίζει τα ψηφιακά μέσα σαν εργαλεία αναπαράστασης, θεωρώντας δεδομένη την κυριαρχία του ανθρώπου έναντι της μηχανής. Εξαίρει τη μοναδικότητα και πολυπλοκότητα της ανθρώπινης διάνοιας, εθελοτυφλώντας στους πιθανούς περιορισμούς της.Ο δεύτερος τρόπος προσεγγίζει τα ψηφιακά μέσα όχι απλά σαν εργαλεία, αλλά σαν ''πύλες για το άγνωστο''. Δεν επαναπαύεται δηλαδή στο ήδη γνωστό, αλλά θέλει μέσω των ψηφιακών αυτών δυνατοτήτων να ανακαλύψει καινούριες έννοιες, τις οποίες προηγουμένως δε μπορούσε καν να φαντασθεί.
Οι μηχανές δε σχεδιάζονται μονάχα για να ολοκληρώνουν εργασίες γρηγορότερα και ευκολότερα από ό,τι ο άνθρωπος, αλλά και για να εκτελέσουν έργα που ξεπερνούν τα όρια των ανθρώπινων δυνατοτήτων. Έτσι, ενώ η συντηρητική προσέγγιση αντιμετωπίζει τα νέα μέσα σαν επεξεργαστές μιάς ήδη καθορισμένης ιδέας, η avant-garde προσέγγιση προτιμά να τα βλέπει σαν επεκτάσεις της ανθρώπινης διάνοιας, αξιοποιώντας τις δυνατότητές τους στο έπακρο. Τι είναι λοιπόν ο αλγοριθμικός σχεδιασμός; Ο αλγοριθμικός σχεδιασμός μέσα από παραμετρικές εξισώσεις και δεδομένα δημιουργεί ''γενότυπους'' οι οποίοι ύστερα μεταφράζονται σε ''φαινότυπους''.Αυτοί υπόκεινται πρωτίστως σε πολυάριθμους ελέγχους και έπειτα επιλέγονται από το σχεδιαστή βάσει προσωπικής εκτίμησης, ώστε τα καλύτερα αποτελέσματα να περάσουν σε δεύτερο στάδιο παρόμοιας διαδικασίας κ.ο.κ. Αυτή η καινοτόμος αρχιτεκτονική, βέβαια, εγείρει σημαντικά και αναπάντητα ερωτήματα. Ποιά η θέση του ανθρώπου έναντι της μηχανής; Ποιά η νέα λογική που ακολουθούμε; Μήπως εξαιτίας της έντονης μορφολογικής διαφοροποίησης δεν καταφέρουμε να δούμε πέρα από την εικόνα, παγιώνοντάς το έτσι ως μία απλή μόδα; Και πώς γίνεται να διεκδικεί παγκόσμια εμβέλεια, όταν εξ ορισμού αποκλείει τη συμβολή των μη τεχνολογικά αναπτυγμένων χωρών;
Ο Patrick Schumacher στο άρθρο του ''The parametricist epoch'' εμφανίζεται αρκετά αισιόδοξος για το μέλλον του παραμετρισμού. Παρουσιάζει το νέο αυτό αρχιτεκτονικό στύλ -που βαφτίστηκε παραμετρικό από την 11η Biennale Αρχιτεκτονικής της Βενετίας- ως το νέο επικρατέστερο παγκόσμιο στύλ. Με μία λιγότερο εκ βαθέων ανάλυση της έννοιας του αλγοριθμικού σχεδιασμού, επικεντρώνεται κυρίως στη μεθοδολογία ανάδειξης και επικράτησης του νέου αυτού ρεύματος, διατυπώνοντας μάλιστα και τις βασικές αρχές του (manifesto). Καταρχάς, τονίζει την αναγκαιότητα επαναπροσδιορισμού του όρου ''στυλ'', καθώς αυτός περιβάλλεται πλέον από μία αρνητικότητα, λόγω της λανθασμένης διασύνδεσης του με την πρόσκαιρη, παροδική μόδα. Χρειαζόμαστε τον όρο για να προσδιορίσουμε τα νέα αρχιτεκτονικά ρεύματα και να τα επικοινωνήσουμε -εκτός των αρχιτεκτονικών κύκλων- στην υπόλοιπη κοινωνία. Έτσι, το στυλ προσδιορίζεται ως ένα ερευνητικό πρόγραμμα σχεδιασμού που αποκρυσταλλώνει μία ενότητα αρχών. Διαχωρίζει τα εποχικά -κυρίαρχα και σημαίνοντα- στυλ από τα μεταβατικά και τα θυγατρικά. Ο παραμετρισμός για να καθιερωθεί ως κυρίαρχος πρέπει πρώτα να αντιπαρατεθεί στα φαντάσματα του μοντέρνου (μινιμαλισμός και πραγματιστικός μοντερνισμός). Μετά από ένα μεγάλο διάστημα πλουραλιστικής κακοφωνίας, -όπως τη χαρακτηρίζει ο Schumacher- ο παραμετρισμός διεκδικεί να αποτελέσει το κυρίαρχο και καθολικό στυλ.